(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.62. అధ్యాయః 062
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి దానాదిషు పాత్రలక్షణానాం స్వర్గనరకప్రాపకపుణ్యపాపానాం చ ప్రతిపాదనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ।

పిత్ర్యం వాఽప్యథవా దైవం దీయతే యత్పితామహ।
ఏతదిచ్ఛాంయహం జ్ఞాతుం దత్తం కేషు మహాఫలం॥ 13-62-1(83905)
భీష్మ ఉవాచ। 13-62-2x(6987)
యేషాం దారాః ప్రతీక్షంతే సువృష్టిమివ కర్షకాః।
ఉచ్ఛేషపరిశేషం హి తాన్భోజయ యుధిష్ఠిర॥ 13-62-2(83906)
చారిత్రనిరతా రాజన్యే కృశాః కృశవృత్తయః॥
అర్థినశ్చోపగచ్ఛంతి తేషు దత్తం మహాఫలం॥ 13-62-3(83907)
తద్భక్తాస్తద్గృహా రాజంస్తద్బలాస్తదపాశ్రయాః।
అర్థినశ్చ భవంత్యర్థే తేషు దత్తం మహాఫలం॥ 13-62-4(83908)
తస్కరేభ్యః పరేభ్యో వా హృతస్వా భయదుఃఖితాః।
అర్థినో భోక్తుమిచ్ఛంతి తేషు దత్తం మహాఫలం॥ 13-62-5(83909)
అకల్కకస్య విప్రస్య రౌక్ష్యాత్కరకృతాత్మనః।
వటవో యస్య భిక్షంతి తేభ్యో దత్తం మహాఫలం॥ 13-62-6(83910)
హృతస్వా హృతదారాశ్చ యే విప్రా దేశసంప్లవే।
అర్థార్థమభిగచ్ఛంతి తేభ్యో దత్తం మహాఫలం॥ 13-62-7(83911)
వ్రతోనో నియమస్థాశ్చ యే విప్రాః శ్రుతసంమతాః।
తస్మపాప్త్యర్థమిచ్ఛంతి తేభ్యో దత్తం మహాఫలం॥ 13-62-8(83912)
అత్యుత్క్రాంతాశ్చ ధర్మేషు పాషండస్రమయేషు చ।
కృశప్రాణాః కృశఘనాస్తేభ్యో దత్తం మహాఫలం॥ 13-62-9(83913)
కృతసర్వస్వహరణా నిర్దోషాః ప్రభవిష్ణుభిః।
స్పృహయంతి చ భుక్త్వాఽన్నం తేషుదత్తం మహాఫలం॥ 13-62-10(83914)
తపస్వినస్తపోనిష్ఠాస్తేషాం భైక్షచరాశ్చ యే।
అర్థినః కించిదిచ్ఛంతి తేషు దత్తం మహాఫలం॥ 13-62-11(83915)
మహాఫలవిధిర్దానే శ్రుతస్తే భరతర్షభ।
నిరయం యేన గచ్ఛంతి స్వర్గం చైవ హి తత్ఛృణు॥ 13-62-12(83916)
`వ్రతానాం పారణార్థాయ గుర్వర్థే యజ్ఞదక్షిణాం।
నిర్వేశార్థం చ విద్వాంసస్తేషాం దత్తం మహాఫలం॥ 13-62-13(83917)
పిత్రోశ్చ రక్షణార్థాయ పుత్రదారార్థమేవ వా।
మహావ్యాధివిమోక్షార్థం తేషు దత్తం మహాఫలం॥ 13-62-14(83918)
బాలాః స్త్రియశ్చ వాంఛంతి సుభక్తం చాప్యసాధనాః।
స్వర్గమాయాంతి దత్త్వైషాం నిరయాన్నోపయాంతి తే॥'॥ 13-62-15(83919)
గుర్వర్థమభయార్థం వా వర్జయిత్వా యుధిష్ఠిర।
యేఽనృతం కథయంతి స్మ తే వా నిరయగామినః॥ 13-62-16(83920)
పరదారాభిహర్తారః పరదారాభిమర్శినః।
పరదారప్రయోక్తాస్తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-17(83921)
యే పరస్వాపహర్తారః పరస్వానాం చ నాశకాః।
సూచకాశ్చ పరేషాం యే తే వా నిరయగామినః॥ 13-62-18(83922)
ప్రపాణాం చ సభానాం చ సంక్రమాణాం చ భారత।
అగారాణాం చ భేత్తారో నరా నిరయగామినః॥ 13-62-19(83923)
అనాథాం ప్రమదాం బాలాం వృద్ధాం భీతాం తపస్వినీం।
వంచయంతి నరా యే చ తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-20(83924)
వృత్తిచ్ఛేదం గృహచ్ఛేదం దారచ్ఛేదం చ భారత।
మిత్రచ్ఛేదం తథాఽఽశాయాస్తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-21(83925)
సూచకాః సేతుభేత్తారః పరవృత్త్యుపజీవకాః।
అకృతజ్ఞాశ్చ మిత్రాణాం తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-22(83926)
పాషండా దూషకాశ్చైవ సమయానాం చ దూషకాః।
యే ప్రత్యవసితాశ్చైవ తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-23(83927)
విషమవ్యవహారాశ్చ విషమాశ్చైవ వృద్ధిషు।
లాభేషు విషమాశ్చైవ తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-24(83928)
దూతసంవ్యవహారాశ్చ నిష్పరీక్షాశ్చ మానవాః।
ప్రాణిహింసాప్రవృత్తాశ్చి తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-25(83929)
కృతాశం కృతనిర్దేశం కృతభక్తం కృతశ్రమం।
భేదైర్యే వ్యపకర్షంతి తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-26(83930)
పర్యశ్నంతి చ యే దారానగ్నిభృత్యాతిథీంస్తథా।
ఉత్సన్నపితృదేవేజ్యాస్తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-27(83931)
వేదవిక్రయిణశ్చైవ వేదానాం చైవ దూషకాః।
వేదానాం లేఖకాశ్చైవ తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-28(83932)
చాతురాశ్రంయబాహ్యాశ్చ శ్రుతిబాహ్యాశ్చ యే నరాః।
వికర్మభిశ్చ జీవంతి తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-29(83933)
కేశవిక్రయికా రాజన్విషవిక్రయికాశ్చ యే।
క్షీరవిక్రయికాశ్చైవ తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-30(83934)
బ్రాహ్మణానాం గవాం చైవ కన్యానాం చ యుధిష్ఠిర।
యేఽంతరాయాంతి కార్యేషు తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-31(83935)
శస్త్రవిక్రయికాశ్చైవ కర్తారశ్చ యుధిష్ఠిర।
శల్యానాం ధనుషాం చైవ తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-32(83936)
శిలాభిః శంకుభిర్వాఽపి శ్వర్భ్రైర్వా భరతర్షభ।
యే మార్గమనురుంధంతి తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-33(83937)
ఉపాధ్యాయాంశ్చ భృత్యాంశ్చ భక్తాంశ్చ భరతర్షభ।
యే త్యజంత్యవికారాంస్త్రీంస్తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-34(83938)
అప్రాప్తదమకాశ్చైవ నాసానాం వేధకాశ్చ యే।
బంధకాశ్చ పశూనాం యే తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-35(83939)
అగోప్తారశ్చ రాజానో బలిషడ్భాగతస్కరాః।
సమర్థాశ్చాప్యదాతారస్తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-36(83940)
క్షాంతాందాంతాంస్తథా ప్రాజ్ఞాందీర్ఘకాలం సహోషితాన్।
త్యజంతి కృతకృత్యా యే తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-37(83941)
బాలానామథ వృద్ధానాం దాసానాం చైవ యే నరాః।
అదత్త్వా భక్షయంత్యగ్రే తే వై నిరయగామినః॥ 13-62-38(83942)
ఏతే పూర్వం వినిర్దిష్టాః ప్రోక్తా నిరయగామినః।
భాగినః స్వర్గలోకస్య వక్ష్యామి భరతర్షభ॥ 13-62-39(83943)
సర్వేష్వేవ తు కార్యేషు దైవపూర్వేషు భారత।
హంతి పుత్రాన్పశూన్కృత్స్నాన్బ్రాహ్మణాతిక్రమః కృతః॥ 13-62-40(83944)
దానేన తపసా చైవ సత్యేన చ యుధిష్ఠిర।
యే ధర్మమనువర్తంతే తే నరాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-41(83945)
శుశ్రూషాభిస్తపోభిశ్చ విద్యామాదాయ భారత।
యే ప్రతిగ్రహనిఃస్నేహాస్తే నరాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-42(83946)
భయాత్పాషాత్తథా బాధాద్దారిద్ర్యాద్వ్యాధిధర్షణాత్।
తత్కృతే ధనమీప్సంతే తే నరాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-43(83947)
క్షమావంతశ్చ ధీరాశ్చ ధర్మకార్యేషు చోత్థితాః।
మంగలాచారసంపన్నాః పురుషాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-44(83948)
నివృత్తా మధుమాంసేభ్యః పరదారేభ్య ఏవ చ।
నివృత్తాశ్చైవ మద్యేభ్యస్తే నరాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-45(83949)
ఆశ్రమాణాం చ కర్తారః కులానాం చైవ భారత।
దేశానాం నగరాణాం చ తే నరాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-46(83950)
వస్త్రాభరణదాతారో భక్ష్యపానాన్నదాస్తథా।
కుటుంబానాం చ భర్తారః పురుషాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-47(83951)
సర్వహింసానివృత్తాశ్చ నరాః సర్వసహాశ్చ యే।
సర్వస్యాశ్రయభూతాశ్చ తే నరాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-48(83952)
మాతరం పితరం చైవ శుశ్రుషంతి జితేంద్రియాః।
భ్రాతౄణాం చైవ సస్నేహాస్తే నరాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-49(83953)
ఆఢ్యాశ్చ బలవంతశ్చ యౌవనస్థాశ్చ భారత।
యే వై జితేంద్రియా ధీరాస్తే నరాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-50(83954)
అపరాధిషు సస్నేహా మృదవో మృదువత్సలాః।
ఆరాధనసుఖాశ్చాపి పురుషాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-51(83955)
సహస్రపరివేష్టారస్తథైవ చ సహస్రదాః।
త్రాతారశ్చ సహస్రాణాం తే నరాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-52(83956)
సువర్ణస్య చ దాతారో గవాం చ భరతర్షభ।
యానానాం వాహనానాం చ తే నరాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-53(83957)
వైవాహికానాం ద్రవ్యాణాం ప్రేష్యాణాం చ యుధిష్ఠిర।
దాతారో వాససాం చైవ తే నరాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-54(83958)
విహారావసథోద్యానకూపారామసభాప్రపా।
వప్రాణాం చైవ కర్తారస్తే నరాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-55(83959)
నివేశనానాం క్షేత్రాణాం వసతీనాం చ భారత।
దాతారః ప్రార్థితానాం చ తే నరాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-56(83960)
రసానాం చాథ బీజానాం ధాన్యానాం చ యుధిష్ఠిర।
స్వయముత్పాద్య దాతారః పురుషాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-57(83961)
యస్మింస్తస్మిన్కులే జాతా బహుపుత్రాః శతాయుషః।
సానుక్రోశా జితక్రోధాః పురుషాః స్వర్గగామినః॥ 13-62-58(83962)
ఏతదుక్తమముత్రార్థం దైవం పిత్ర్యం చ భారత।
దానధర్మం చ దానస్య యత్పూర్వమృషితిః కృతం॥ ॥ 13-62-59(83963)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి ద్విషష్టితమోఽధ్యాయః॥ 62 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-62-2 భోజనపాత్రేఽవశిష్టముచ్ఛేషః తేన సహితం పరిశేషం స్థాల్యామవశిష్టం ప్రతీక్షంతే। యేషాం పాకపర్యాప్తమేవ ధాన్యాదికమస్తి న కుసూలాదౌ తాన్ భోజయ॥ 7-62-4 తద్భక్తాః చారిత్రమేవ భక్తోఽన్నం తద్వజ్జీవనం యేషాం తే। తద్గృహాః తదేవ గృహే స్త్ర్యాదౌ యేషాం తే అర్థే ప్రయోజనే సత్యేవార్థినో భవంతి న సంగ్రహార్థం॥ 7-62-6 రౌక్ష్యాత్ దారిద్ర్యాత్। కరే కృతః ఆత్మేవాత్మా జీవనమన్నం। హస్తే గృహీతాన్నస్య వటవః క్షుధార్తాః మహ్య దేహి మహ్యం దేవీతి యాచంతే తేభ్యోఽతిదరిద్రేభ్యః॥ 7-62-9 పాషండానాం సమయో మర్యాదా యేషు ధర్మేషు తత్ర అత్యుత్క్రాంతాః అత్యంతం తతో దూరే స్థితాః॥ 7-62-10 భువత్వాన్నమేవ స్పృహయంతి న స్వాదు। అతఏవ న చతుర్థీ॥ 7-62-16 అసయార్థం, భయనివృత్తిరూపం ప్రయోజనం॥ 7-62-17 అభిమర్శితో జారాః। ప్రయోక్తారః హర్త్రభిమర్శినోర్దూతాః॥ 7-62-18 పరేషాం దోషస్యేతి శేషః॥ 7-62-21 ఆశాయాశ్ఛేదమిత్యేకదేశానుషంగః। కుర్వంతీతి శేషః॥ 7-62-22 సూచకాః రాజగామిపైశున్యవాదినః। సేతుః ఆర్యమర్యాదా॥ 7-62-23 పాషండాః వేదవిరోధినః శాక్యాదయః దూషకాః సతాం నిందకాః। సమయానాం ధర్మసంకేతానాం। ప్రత్యవసితాః ఆరూఢపతితాః॥ 7-62-26 కృతాశం దాసమర్థిన వా। కృతనిర్దేశం నిర్దేశః తుభ్యమిదం దాస్యామీతి ప్రతిజ్ఞా సా కృతాయస్మై తం। భక్తం వేతనం। వ్యపకర్షంతి షత్యుః సకాశాద్దూరీకుర్వంతి॥ 7-62-27 పర్యశ్నంతి। పరిత్యజ్యాశ్నంతి॥ 7-62-29 వికర్మభఇః స్వస్య నిషిద్ధైః కర్మభిః॥ 7-62-30 కేశాశ్చామరకంబలాదయః॥ 7-62-32 కర్తారః శస్త్రశల్యాదీనాం॥ 7-62-35 అప్రాప్తానామదాంతానాం పశూనాం। అండమర్దనేన బలవీర్యయోర్నాశకా అప్రాప్తదమకాః॥ 7-62-40 యే బ్రాహ్మణాతిక్రమం న కుర్వంతి తే స్వర్గాగామిన ఇత్యర్థః॥ 7-62-43 కర్తారః పాలనకర్తారః॥ 7-62-51 ఆరాధనేని ఇతరాన్ సుఖయనతి తే తథా॥ 7-62-57 దానస్య ప్రత్యర్పణస్య। దానం చ తద్ధర్మ యేతి శోధకో ధర్మః దైష్ శోధన ఇతి ధాతుః అముత్రార్థం పరలోకఫలం॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.